STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH GMINY GOŁUCHÓW NA LATA 2006 – 2011

Autorzy:							
Anna Gołuch						
Małgorzata Garcarek	           
Małgorzata Świderska					
Iwona Razik							
Justyna Kościelniak					
Ewa Walerowicz
Mirosław Maruszewski 
Marcin Ferenc

SPIS TREŚCI

I. WSTĘP..................................................................................................4

II. CHARAKTERYSTYKA GMINY GOŁUCHÓW:

1.	 Zarys ogólny gminy Gołuchów:
a)	 Położenie gminy i jej powierzchnia.........................................7
b)	 Układ osadniczy......................................................................9
c)	 Ludność Gminy Gołuchów....................................................10

2.	 Zagrożenia społeczne................................................................13
a)	 Niepełnosprawność..............................................................14
b)	 Alkoholizm............................................................................16
c)	 Przestępczość......................................................................17

III. DIAGNOZA SPOŁECZNA GMINY GOŁUCHÓW…………………….19

1.	 Wydatki na pomoc społeczną....................................................20

2.	 Ludność korzystająca z pomocy................................................22

3.	 Działania podejmowane przez GOPS dla poprawy sytuacji życiowej mieszkańców gminy....................................................26
1)	 Zadania pomocy społecznej..................................................26
2)	 Zadania własne gminy..........................................................26
3)	 Zadania zlecone gminie........................................................27
4)	 Działania podejmowane przez pracowników GOPS-u..........27
5)	 Działania podejmowane przy współpracy z innymi organizacjami........................................................................29

4. Opis najważniejszych problemów społecznych:
•	Problem starzenia się społeczności gminnej..............................30
•	Problemy w prawidłowym funkcjonowaniu rodziny.....................33
•	Bezrobocie..................................................................................36

IV.	ZASOBY I ŚRODKI…………………………………………………..39

V. CELE OPERACYJNE I CELE SZCZEGÓŁOWE W ROZWIĄZYWANIU PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH GMINY GOŁUCHÓW:

1.	 Cele operacyjne.........................................................................43

2.	 Cele szczegółowe:
a)	 Wsparcie osób długotrwale bezrobotnych............................43
b)	 Wsparcie rodzin....................................................................44
c)	 Wsparcie osób starszych......................................................45
d)	 Wsparcie osób zagrożonych bezdomnością.........................45
e) Promocja aktywnej polityki społecznej poprzez wsparcie grup                                     szczególnego ryzyka.................................................................45
f) Integracja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych..46
g)zwalczanie zjawisk paologicznych ze szczególnym uwzględnieniem alkoholizmu i narkomanii………………………46
3.	Monitoring i realizacja startegii………………………………….…47

VI.  ZAKOŃCZENIE................................................................................48

I.	 WSTĘP.

Przed władzami samorządowymi oraz instytucjami działającymi na poziomie lokalnym, stoją do rozwiązania trudne problemy społeczne. Pogłębiające się dysproporcje dochodowe rodzin, zwiększona sfera ubóstwa, utrzymujące się na wysokim poziomie bezrobocie, alkoholizm, problem egzystencji osób samotnych i starszych, niepełnosprawnych oraz problemy wychowawcze wobec dzieci i młodzieży – tworzą ze sobą powiązany konglomerat problemów społecznych, które decydują w istocie o sposobie odczuwania życia przez społeczność lokalną.
Od skuteczności ich rozwiązywania zależy funkcjonowanie wspólnoty samorządowej, jaką stanowi gmina. To właśnie na tym poziomie ulokowano odpowiedzialność ze realizację zadań pomocy społecznej. 
Pomoc tą ustawa z dnia 12 marca 2004r. definiuje jako instytucję polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 17 ustawy o pomocy społecznej wskazuje opracowanie i realizację gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych jako zadanie własne gminy o charakterze obowiązkowym. Dalej wskazuje się, że pomoc społeczna realizują na zasadzie partnerstwa zarówno podmioty publiczne jak i niepubliczne.
Rozwiązywanie problemów społecznych jest procesem długofalowym, dlatego celowe jest strategiczne podejście, również na poziomie lokalnym, do zadań ze sfery polityki społecznej. Wyrazem tego procesu jest “Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych”, kierunkująca działania władz samorządowych, instytucji pomocy społecznej (głównie Ośrodka Pomocy Społecznej) i innych podmiotów – w tym obywatelskich. Jej powstanie stanowi realizację zapisu nałożonego przez powyższą ustawę na gminę. Wytyczne strategicznych kierunków, oparte jest na wnikliwej diagnozie problemów społecznych występujących w gminie Gołuchów.
Zintegrowane podejście do problemów sfery społecznej zaprezentowane w przedmiotowej Strategii, pozwala na przyjęcie rozwiązań w celu ograniczenia niekorzystnych zjawisk. Realizacja zadań postawionych przed pomocą społeczną (zarówno na poziomie społeczności lokalnej jak, i na poziomie rodziny i jednostki), a także konieczności wypracowania niekonwencjonalnych form pomocy, wymaga profesjonalnego i systemowego diagnozowania problemów społecznych w skali gminy. Problemy społeczne nie są cechą pojedynczych osób, ale całych środowisk, rodzin, grup społecznych i takie postrzeganie zjawisk pozwala na strategiczne rozwiązywanie problemów społecznych na poziomie lokalnym.
W ujęciu strategicznym pomoc społeczna w gminie Gołuchów nie koncentruje się wyłącznie na udzielaniu wsparcia materialnego potrzebującym. Wręcz przeciwnie pomoc finansowa w postaci zasiłków udzielana osobom i rodzinom winna być ograniczana i redukowana. 
W ramach wypracowanej strategii przyjęto nowoczesne podejście do problematyki społecznej nastawione na:
•	wzmocnienie postaw aktywnych,
•	wdrożenie modelu pomocy zintegrowanej,
•	ścisłe powiązanie działań sytuacji i organizacji społecznych.
W strategii istotną rolę odgrywa system wsparcia psychologicznego, umocnienie postaw aktywnych, poradnictwa prawnego, pedagogicznego, terapii i wyspecjalizowanej pracy socjalnej połączonej ze stymulowaniem postaw “pro-gospodarczych” wśród lokalnej społeczności.
Podstawowe rozwiązania systemowe stanowią szansę na to, że następne pokolenie nie stanie się podopiecznymi pomocy społecznej. Działania w ramach Strategii, pozwolą nie tylko na usuwanie przyczyn tkwiących w sferze psychicznej i społecznej czy rozszerzenie form pomocy instytucjonalnej, ale na skuteczne rozwiązanie problemów grup docelowych.
Dokument ten został opracowany przez zespół pod kierownictwem  Marcina Ferenca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Gołuchowie – w oparciu o informacje ogólnodostępne oraz pozyskane od osób reprezentujących różne środowiska pracujące na rzecz mieszkańców gminy.
Rada Gminy Gołuchów powoła do końca 2005r. Zespół ds. Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych składający się z:
- 2 przedstawicieli Rady Gminy,
- 2 przedstawicieli organizacji pozarządowych, 
- 1 przedstawiciela Oświaty,
- Pełnomocnika ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, 
- Kierownika GOPS, 
- 2 pracowników socjalnych, 
- 1 przedstawiciela policji. 
Zespół będzie zbierał się raz w półroczu i dokonywał oceny realizacji, zgłaszał niezbędne zmiany, kontrolował realizację założeń strategii.  

II. CHARAKTERYSTYKA GMINY GOŁUCHÓW.

1.	Zarys ogólny gminy Gołuchów.

a)	Położenie gminy i jej powierzchnia.

Gmina Gołuchów leży w powiecie pleszewskim w województwie wielkopolskim drugim, co do powierzchni i trzecim, co do liczby ludności regionie w kraju. Wielkopolska ma historycznie ugruntowaną opinię obszaru o wzorowej gospodarce i do dziś przoduje w wielu wskaźnikach gospodarczych. Bezrobocie w województwie wielkopolskim jest stosunkowo niższe, niż średnia krajowa, a za to wskaźniki obrazujące przedsiębiorczość mieszkańców – wyższe od średniej, (ale wbrew obiegowej opinii – tylko nieznacznie, bo ok. 4 %). Rolnictwo wielkopolskie wyróżnia się na tle kraju wyraźniej, niż inne dziedziny gospodarki. Plony podstawowych zbóż i ziemniaków przewyższają średnią  krajową  o  15 %,  a  obsada  trzody  chlewnej   na   100  ha  –  o 127 %. Rolnictwo stanowi podstawowe źródło utrzymania dla 24,91% mieszkańców gminy. 
Powiat pleszewski znajduje się południowej części województwa wielkopolskiego. W skład powiatu wchodzi miejsko – wiejska gmina Pleszew i – oprócz gminy Gołuchów – cztery inne gminy wiejskie: Chocz, Czermin, Dobrzyca i Gizałki.
Powiat zajmuje powierzchnię ponad 71 tys. ha i jest zamieszkiwany przez 62 320 ludności. Daje to zagęszczenie 88 osób / km, co – jeśli pominąć miasta na prawach powiatu – prawie dokładnie odpowiada średniej dla powiatów województwa wielkopolskiego (wynoszącej 86 osób / km). Pod względem wielu wskaźników obrazujące różne dziedziny społeczno – gospodarcze powiat pleszewski plasuje się blisko przeciętnych wskaźników dla województwa. Wyróżniające powiat wskaźniki to jeszcze większy, niż w regionie udział młodzieży w populacji (przy sygnalizowanym już, wysokim udziale młodzieży całego województwa), a także stosunkowo niski udział ludzi starszych w populacji, (co może oznaczać niską zdrowotność, a więc niską przeciętną długość życia).
Powierzchnia gminy Gołuchów wynosi 135,5 km, z czego:
-	 powierzchnia użytków rolnych stanowi – 10.944 ha, w tym w gospodarstwach rolnych – 8.934 ha,
-	 powierzchnia gruntów ornych – 9.442 ha, w tym w gospodarstwach indywidualnych – 8.167 ha,
-	powierzchnia sadów – 16 ha, w tym w gospodarstwach indywidualnych – 16 ha,
-	powierzchnia lasów – 1.327 ha,
-	powierzchnia pozostałych gruntów i użytków (nie obejmuje dróg i gruntów pod mieszkalnictwo) – 90 ha, w tym w gospodarstwach indywidualnych – 65 ha.
Gołuchów leży w “podwójnym trójkącie” miejscowości mających najważniejszy wpływ na jego rozwój. “Mały trójkąt” wyznaczają pobliskie miasta powiatowe: Kalisz, Ostrów Wielkopolski i Pleszew. Natomiast “Duży trójkąt” wyznaczają stolice regionów: Poznań, Wrocław i Łódź.
W Dużym Trójkącie potencjały trzech ośrodków są pod wieloma względami wyrównane, a odległości od Gołuchowa w przybliżeniu jednakowe (~120 km), o tyle w małym trójkącie mamy bardzo istotne zróżnicowanie zarówno potencjałów, jak i istotne różnice odległości. Oddziaływanie poszczególnych miast Małego Trójkąta na Gołuchów jest, więc bardzo zróżnicowane. Wydaje się, że najistotniejsze są cztery rodzaje oddziaływań:
1. Miejsca pracy: znaczna część aktywnych zawodowo mieszkańców Gołuchowa pracuje w którymś z pobliskich miast. Także ci, którzy na miejscu prowadzą przedsiębiorstwa (lub pracują w nich), korzystają z powiązań z tymi miastami
2.Miejsce zdobywania wiedzy: młodzież kontynuująca naukę po ukończeniu gimnazjum siłą rzeczy dojeżdża (lub wręcz - wyjeżdża) do  jednego z sąsiednich miast.
    3.Źródło transferu wzorców i pomysłów: pobliskie miasta  
     dostarczają mieszkańcom Gołuchowa wiedzy, umiejętności i  
     pomysłów, co do podejmowania własnej działalności gospodarczej.  
     Warto zwrócić uwagę, iż wszelkie zakłady działające na terenie gminy 
     należą do branż gospodarczych obecnych w sąsiednich miastach.
	4. Źródło napływu turystów: pobliskie miasta generują istotną część ruchu turystycznego w gminie, a co za tym idzie – są źródłem istotnej części dochodów miejscowej przedsiębiorczości okołoturystycznej.

 b) Układ osadniczy.

Układ podziału administracyjnego gminy (na poziomie jednostek pomocniczych samorządu gminnego) tworzy 20 sołectw:
-	Pleszówka
-	Bogusław
-	Tursko
-	Bielawy
-	Cieśle
-	Kajew
-	Wszołów
-	Gołuchów
-	Jedlec
-	Czerminek
-	Macew
-	Krzywosądów
-	Szkudła
-	Karsy
-	Kucharki
-	Czechel
-	Borczysko
-	Kuchary
-	Kościelna Wieś (3 sołectwa), 
     -Popówek

c) Ludność gminy.

Ludność gminy 2002r. wynosiła 9.630 osób. Prawie 60% (59,8%) mieszkańców było w wieku produkcyjnym, nieco ponad 20% (24,74%) to osoby młode – w wieku przedprodukcyjnym, zbliżoną liczbę mieszkańców gminy stanowili seniorzy – 22,3%. 
Ludność według ekonomicznych grup wieku i płci w 2002 roku.

Ludność gminy ogółem	Ludność gminy w wieku przedprodukcyjnym	Ludność gminy w wieku produkcyjnym	Ludność gminy w wieku poprodukcyjnym	
9.630	2.626	5.758	2.146	

Mężczyźni	
Kobiety	Mężczyźni od 0 do 17 r.ż.	Kobiety od 0 do 17 r.ż.	Mężczyźni od 18 do 64 r.ż.	Kobiety od 18 do 64 r.ż.	Mężczyźni od 65 r.ż. i starsi	Kobiety od 65 r.ż. i starsze	
4.782	4.848	1.335	1.236	3.025	2.733	422	824	

Ludność gminy w wieku 13 lat i więcej wg poziomu wykształcenia w 2002 roku.

Poziom wykształcenia	

Ogółem osób	Podstawowe nieukończone i brak wykształcenia	
Podstawowe ukończone	Zasadnicze zawodowe	

Średnie	

Policealne	

Wyższe	
Nie-ustalone	

7.812	
339
	
2.775	
2.697	1.510	
347	
358	
-	
				Zawodowe	Ogólnokształcące				
				1.579	312				

Według danych zebranych podczas Narodowego Spisu Powszechnego, który miał miejsce w roku 2002 spośród 9.630 mieszkańców gminy Gołuchów 2.477 posiada własne źródło utrzymania.

Typ źródła utrzymania	
Liczba osób	Udział % wśród wszystkich mieszkańców gminy osób posiadających własne źródło utrzymania	
Praca najemna	893	36.05%	
Praca na własny rachunek Ogółem
w tym:
-poza rolnictwem
-w  rolnictwie	
753

136
617	
30.40%

5.49%
24.91%	
Pozostałe źródła
W tym:
-emerytury i renty	830

700	33,51%

28.26%	
Nieustalone źródło	1	0,04%	

Według danych zebranych podczas Narodowego Spisu Powszechnego w 2002 roku na terenie gminy Gołuchów znajdują się 2.182 obiekty mieszkalne.

Zasoby mieszkaniowe	
	W tym stanowiące własność	
    Ogółem	Osób fizycznych	Gminy
	Skarbu państwa	Zakładów pracy	Spółdzielni mieszkaniowych	Pozostałych podmiotów	
2.182	1.723	193	135	54	70	7	
100%	78,96%	8,85%	6,19%	2,475	3,21%	0,325	

2. Zagrożenia społeczne.

Badania ogólnokrajowe przeprowadzone w dniach 9-12 lipca 2005r. przez Centrum Badań Opinii Społecznej.
W latach 2003-2004 22% ogólnej liczby dorosłych Polaków korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Tylko, co drugi Polak nie zetknął się z funkcjonowaniem pomocy społecznej.
74 % Polaków uważa, że pomoc, jakiej udzielają Ośrodki Pomocy Społecznej jest zbyt mała. 
32% liczby osób bezrobotnych uważa, że nie może funkcjonować bez świadczeń z pomocy społecznej. 27% z nich uważa, że standard życia bez świadczeń z pomocy społecznej ulega znacznemu pogorszeniu. Tylko 9% osób bezrobotnych twierdzi, że jest w stanie sobie poradzić bez świadczeń pomocy społecznej. 
W wyniku ww. badań zaobserwowano jedną prawidłowość występującą zarówno w mieście jak i na wsi: im niższy jest poziom wykształcenia tym większe nastawienie klientów na pomoc w formie zasiłków. Im jest on wyższy tym większe stają się oczekiwania na pomoc dotyczącą usług tj. oferowanie szkoleń dla bezrobotnych, pomocy w formie dofinansowania do kształcenia, dofinansowanie usług edukacyjnych. 
95% ankietowanych Polaków uważa, że należy szczególną opieką otoczyć osoby bezrobotne. 40% mieszkańców kraju uważa, że bezrobotnym należy zapewnić niezbędne środki do życia. 8.700.000 Polaków jest objętych pomocą społeczną w roku 2004 (22%).
- Badania przeprowadzone metodą wywiadu pogłębionego na terenie gminy Gołuchów potwierdzają ogólnopolskie tendencje i stosunek ludzi do pomocy społecznej. Jednakże w gminie Gołuchów wśród 60% klientów GOPS istnieje postawa wysoce roszczeniowa. Spowodowana jest istnieniem długotrwałego bezrobocia i wyuczeniem postaw biernych klientów wobec swych sytuacji. Większość klientów wykazujących postawy roszczeniowe to osoby, które zasiłek traktują jako obowiązek Państwa w stosunku do nich. Każde ograniczenie świadczeń (spowodowane głównie małą ilością środków finansowych) wyzwala w nich poczucie krzywdy i wywołuje coraz większą agresję. Postawy takie są czynnikiem niesprzyjającym realizacji tejże strategii.      

a) Niepełnosprawność.

Na terenie gminy według danych z roku 2002 zebranych podczas Narodowego Spisu Rolnego zamieszkują 954 osoby niepełnosprawne.

Osoby niepełnosprawne	
Ogółem	W wieku przedprodukcyjnym	W wieku produkcyjnym	W wieku poprodukcyjnym	Aktywni zawodowo	Bierni zawodowo	Nieustalony status na rynku pracy	

954
	
51	
614	
289	
169	
785	
-	

Ze względu na  rodzaj  niepełnosprawności  wyróżnia  się fizyczne  uszkodzenia  i  choroby  narządów  ruchu,  choroby  reumatyczne,  choroby  wewnętrzne  jak  np.  gruźlica  czy  choroby  serca  i  inne,  choroby  lub  uszkodzenia  narządu  wzroku  lub  słuchu,  choroby  układu  nerwowego,  a  także  choroby  psychiczne  i  upośledzenia  umysłowe. 
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określa niepełnosprawność, która ściśle odnosi się do zdrowia człowieka i jest zaburzeniem podstawowych systemów w strukturze anatomicznej, psychologicznej lub fizjologicznej funkcji organizmu. 
Dysfunkcją narządu ruchu można nazwać każdą nieprawidłowość czynności komórek, tkanek, narządów lub całego ustroju związaną z łatwym, swobodnym, bezbolesnym i sprawnym poruszaniu się, powstałą w wieku prenatalnym lub wskutek chorób i urazów nabytych w trakcie życia. Tak istotne dla naszego ciała organy jak: kręgosłup, ręce, nogi są przedmiotem zainteresowań wielu nauk m.in. cytofizjologii, histologii, embriologii,  biochemii,  fizjologii,  ortopedii  oraz  patologii  tkanek  i  narządów współuczestniczących  w  podstawowej  cesze  ustroju  człowieka – ruchu. 
Można  zdefiniować  upośledzenia  tkanek  narządu  ruchu  na  dwa sposoby.  Pierwszy  z  nich  to  zdefiniowanie  dysfunkcji  narządów  ruchu  wg międzynarodowych  klasyfikacji  uszkodzeń  i  niepełnosprawności.  Drugim  sposobem  jest  czysto   ortopedyczna   skala   uszkodzeń  narządów,  z  których  wynikają  wszystkie  ułomności  związane  z  poruszaniem  się  człowieka.

Wg  międzynarodowej  klasyfikacji  uszkodzeń,  niepełnosprawności  i  upośledzeń  wyodrębnione  zostały  trzy  wymiary  ściśle  ze  sobą  powiązane  i  wzajemnie  uwarunkowane.  Są  to:
•	uszkodzenia narządów organizmu (impairment),
•	niepełnosprawność biologiczna lub funkcjonalna organizmu (disability),
•	niepełnosprawność społeczna (handicap).

	Uszkodzenie oznacza  wszelki  brak  lub  anormalność  psychologicznej,  fizjologicznej  lub anatomicznej  struktury  lub  funkcji  organizmu  na  skutek  określonej  wady  wrodzonej, choroby  lub  urazu.  Niepełnosprawność biologiczna  oznacza  ograniczenie  lub  brak (wynikający  również  z  uszkodzenia)  zdolności  wykonywania  czynności  w  sposób  i  w  zakresie  uważanym  za  normalny  dla  człowieka.  Niepełnosprawność  społeczna oznacza taką  sytuację  danej  osoby,  która  ogranicza  lub  nawet  uniemożliwia  jej  pełnienie  ról związanych  z  jej  wiekiem,  płcią  oraz  sytuacją  społeczną  i  kulturową. 
Stosowanie angielskiego terminu “disability” odnosi się do zdolności człowieka, czyli możliwości wykonywania czynności. Z teoretycznego punktu widzenia bardziej racjonalne wydaje się wiązać niepełnosprawność ze zdolnością do wykonywania czynności. Najwięcej kontrowersji budzi termin “niepełnosprawność społeczna”, ponieważ nie został on jeszcze dokładnie zdefiniowany; jednakże można go stosować przy określaniu relacji człowieka niepełnosprawnego z jego fizycznym i społecznym środowiskiem.

b)	Alkoholizm

	Problem nadużywania alkoholu jest zauważalny w każdej populacji. Pracownicy socjalni OPS-u spotykają go wśród swoich klientów. Choć nie stanowi dużej liczby wśród innych powodów korzystania ze świadczeń pomocy społecznej (17 rodzin korzystających z pomocy społecznej w 2004r.). Niepokojący jest jednak fakt wzrastania liczby osób uzależnionych od alkoholu i obniża się wiek pierwszego z nim kontaktu średnio jest to 16 rok życia. W rodzinach, które objęte są wsparciem Ośrodka Pomocy Społecznej pracownicy dość często obserwują występowanie sytuacji sprzyjających piciu alkoholu, stosowania zachęty do jego stosowania i łatwości jego zdobycia. Szczególnego znaczenia nabiera wzorzec picia alkoholi i niekorzystny wpływ rozbieżności między zachowaniem rodziców a wymaganiami stawianymi wobec dziecka, co do spożywania alkoholu, braku kontroli ze strony rodziców i stosowanie niewłaściwych metod wychowawczych. W wielu środowiskach daje się zauważyć zjawisko “dziedziczenia” alkoholizmu.
	Na terenie gminy Gołuchów funkcjonuje Gminna Komisja do Spraw Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Problem nadużywania alkoholu jest na tyle znaczący, że często wiąże się z występowaniem zaburzenia komunikacji między członkami rodzin, problemami wychowawczymi i zdrowotnymi, a w konsekwencji często z bezrobociem, ubóstwem i przestępczością.
Gminna Komisja Rozwiązywani Problemów Alkoholowych realizuje zadania wynikające z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Działania Komisji wpisane są do – uchwalonego przez Radę Gminy – Gminnego Programu Profilaktyki Problemów Alkoholowych.
Obejmują one m.in.:
-	Powstanie i prowadzenie punktu konsultacyjnego,
-	Finansowanie programów o charakterze profilaktyczno - edukacyjnym
-	Współtworzenie akcji, konkursów i imprez propagujących ideę trzeźwości.
-	Kierowanie osób do leczenia odwykowego,
-	Zorganizowanie wypoczynku letniego dla dzieci,
-	Prowadzenie trzech klubów młodzieżowych “Zawisza”.

c) Przestępczość.

	Zjawisko przestępczości w naszym kraju na charakter dynamiczny i od początku lat 90-tych narasta. Oznacza to wzrost częstotliwości popełnianych czynów, które klasyfikowane są jako przestępstwa. Wśród głównych przyczyn tej sytuacji wymienia się przede wszystkim nowe uwarunkowania społeczno – ekonomiczne, takie jak:
-	wzrost liczby osób ubogich,
-	pogorszenie sytuacji materialnej znacznej grupy społecznej,
-	wysoki poziom bezrobocia,
-	zanik lub brak wzorców i autorytetów moralnych,
-	rozluźnienie więzi społecznych,
-	narastanie postaw egoistycznych,
-	nowe kwestie społeczne (bezdomność, narkomania, prostytucja, migracje).
Jak wynika ze statystyk znacznie wyższy stopień zagrożenia przestępczością (5-krotnie) występuje na obszarach miejskich. Nie oznacza to, że tereny wiejskie wolne są od tego zjawiska. Również na terenie gminy Gołuchów liczba popełnianych przestępstw jest dosyć wysoka, w latach 2001-2004 odnotowano od 100 do 113 czynów tego typu. Do najczęściej popełnianych przestępstw w gminie na przestrzeni ostatnich lat należą: kradzieże, włamania, kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu. 

III. DIAGNOZA SPOŁECZNA GMINY GOŁUCHÓW.

	Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osoba i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których one nie są w stanie pokonać, z wykorzystaniem własnych środków, możliwości i uprawnień.
	Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach godnych człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do wyrównania szans, do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.
Pomoc społeczną, na zasadach określonych w ustawie udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu:
-	 ubóstwa,
-	sieroctwa,
-	bezdomności,
-	potrzeby ochrony macierzyństwa,
-	bezrobocia, 
-	niepełnosprawności,
-	długotrwałej choroby,
-	bezradności w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzenia  gospodarstwa domowego zwłaszcza w rodzinach wielodzietnych oraz niepełnych,
-	alkoholizmu lub narkomanii,
-	klęski żywiołowej lub ekologicznej,
-	przemoc  w rodzinie.

Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom, które  nie posiadają żadnego źródła utrzymania lub dochód na osobę nie przekracza kwoty 461 zł dla osoby samotnej i 316 zł na osobę pozostającą w rodzinie. Świadczenia pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego bądź innej osoby, za zgoda osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Decyzje o przyznaniu lub odmowie świadczenia wymaga  uprzednio przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego. Decyzje w sprawach pomocy społecznej wydawane są w formie pisemnej. Warunkiem udzielenia pomocy jest współpraca osoby i rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. 

1.	 Wydatki na pomoc społeczną.

Wydatki Ośrodka Pomocy Społecznej na realizację zadań statusowych w latach 2001 – 2004.

Realizowane zadania	2001	2002	2003	2004	
Zadania zlecone gminie
W tym:
-zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej
-zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne
-składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne	405.331

333.417

31.140

40.774	504.937

438.994

29.124

36.819	424.761

373.345

21.688

29.728	116.096

110.927

-

5.169	
Państwowy Fundusz Kombatancki	2.200	-	-	-	
Zadania własne gminy
W tym:
-zasiłki celowe i pomoc w naturze
-usługi opiekuńcze
-dożywianie dzieci
-dotacje wojewody na wyprawki szkolne do I-klas
-dotacje wojewody na pomoc dla rolników poszkodowanych w wyniku suszy
-DPS
- zasiłki okresowe	133.047

114.655
-
18.392

-

-
-
	190.957

126.843
-
59.074

5.040

-
-
-	261.329

143.650
-
81.626

3.780

32.273
-
-	300.115

111.632
-
36.778

-

88.663
6.552
56.490	
RAZEM	540.578	695.894	686.090	416.211	

Jak przedstawiono na powyższej tabeli, wydatki na zadania zlecone maleją z uwagi na przekazywanie dotychczasowych zadań Wojewody na zadania samorządu gminnego jako zadań własnych o charakterze obowiązkowym.  Tendencja przekazywania zadań jest niestety rosnąca. 

2.	 Ludność gminy korzystająca z pomocy społecznej.

Występujące w gminie problemy społeczne znajdują swoje odzwierciedlenie w liczbie osób będących świadczeniobiorcami systemu pomocy społecznej. Zaznaczyć ponadto należy, że częstokroć w poszczególnych środowiskach mamy do czynienia z kumulacją niekorzystnych zjawisk wywołujących marginalizację społeczną
W roku 2004 z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w Gołuchowie skorzystało 446 rodzin (1625 osób w tych rodzinach), co stanowi 16,58 % ogółu populacji gminy. 

Liczba gospodarstw domowych objęta pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w latach 2001-2004 w zależności od rodzaju świadczeń.

Rodzaj świadczeń	2001	2002	2003	2004	
Świadczenia przyznane w ramach zadań zleconych gminie	124	116	135	52	
Świadczenia przyznane w ramach zadań własnych gminie	257	303	416	328	
Świadczenia przyznane w ramach własnych i zleconych – łącznie	348	403	509	352	

Liczba gospodarstw domowych korzystających z pomocy w ramach zadań własnych gminy systematycznie rośnie. Jest to jednak wynikiem ograniczania świadczeń przyznawanych w ramach zadań zleconych. Liczba osób korzystających z dodatkowych programów rządowych finansowanych przez wojewodę:
 – dożywiania dzieci w szkole skorzystało 463 uczniów 2002r i w 2003r.
- pomocy dla rolników poszkodowanych w wyniku klęski suszy w pod koniec 2003r i na początku 2004r skorzystało 461 gospodarstw rolnych. 

Procent osób objętych pomocą GOPS wynosi obecnie (2005r) ponad 27,98% wszystkich mieszkańców gminy (789 rodzin i 2761 osób). Jest to wskaźnik wyższy od średniej krajowej (22%). Większa liczba osób potrzebujących wynika z wysokiego wskaźnika bezrobocia, które w Gminie Gołuchów w latach 2002-2004 oscyluje wokół 20% - 25%.    

UWAGA! Rzeczywista stopa bezrobocia wynosi około 12-15% z uwagi na funkcjonującą w całym kraju od lat tzw. “szarą strefę”. Jest to problem widoczny i trudny do zwalczenia – zwłaszcza dla pracowników GOPS. Planowane zmiany do ustawy o pomocy społecznej wprowadzają konieczność wykonywania prac społecznie użytecznych przez osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej. Może to spowodować sytuację, że wiele rodzin zrezygnuje ze świadczeń gdyż utracą najważniejsze źródło utrzymania – tzw. “pracę na czarno”. (Określenie praca na czarno oznacza zatrudnianie osób bez podpisywania umów, bez opłacania składek, bez nawiązywania jakiegokolwiek stosunku prawnego między pracodawcą a pracownikiem).      

Ośrodek Pomocy Społecznej realizuje zadania własne i zlecone gminie z zakresu ustawy o pomocy społecznej. 
Rzeczywista liczba osób i gospodarstw domowych korzystających ze świadczeń pomocy społecznej w latach 2001 – 2004.

Rok	Liczba gosp. domowych objętych pomocą	Liczba osób w tych gospodarstwach	Liczba mieszkańców gminy	% osób objętych pomocą w stosunku do mieszk. Gminy	
2001	348	1.464	9.828	17,89	
2002	403	1.724	9.846	17,51	
2003	509	2.392	9.859	24,27	
2004	352	1.316	9.915	13,28	

Liczba gospodarstw domowych objętych pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w latach 2001 – 20004 w zależności od powodu ich trudnej sytuacji życiowej.

Powody udzielania pomocy	2001	2002	2003	2004	
Ubóstwo
Sieroctwo
Bezdomność
Potrzeba ochrony macierzyństwa
Bezrobocie
Niepełnosprawność
Długotrwała choroba
Rodziny niepełne
Rodziny wielodzietne
Alkoholizm
Narkomania
Trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego
Klęska żywiołowa lub ekologiczna	247
-
1
104
197
90
51
40
43
16
-

-
-
	322
-
1
131
290
103
68
55
55
15
-

-
2	432
1
1
158
372
134
75
61
51
13
-

1
123
	328
-
3
120
254
117
71
37
144
17
-

2
341	
RAZEM	789	1.042	1.422	1.434	

W rok 2003 najwięcej rodzin korzystało ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa (432). Liczba ta wzrasta od roku 2001 do 2003 oraz nieznacznie spadła w 2004 roku. 

Powyższe zjawisko związane jest niewątpliwie z liczbą rodzin dotkniętych bezrobociem. Wśród tych, którzy byli objęci pomocą OPS-u. Liczba środowisk wzrastała od 2001 roku, (kiedy to objętych pomocą z tego powodu było 197 gospodarstw) do 2004 roku, (kiedy wzrosła do 254 rodzin).Najwyższy poziom bezrobocia w gminie odnotowano w 2003 roku, wówczas pomocą zostało objętych aż 372 rodzin. Najwyższy poziom bezrobocia wyniósł 25% w lutym 2003 roku i zjawisko to miało odzwierciedlenie w ilości osób korzystających z pomocy OPS.  
	Często występującymi przesłankami wśród korzystających z pomocy społecznej są: rodziny wielodzietne (144 gospodarstwa domowe w 2004 roku), niepełnosprawność (117 gospodarstwa domowe w 2004 roku) oraz potrzeba ochrony macierzyństwa (120 rodzin w 2004 roku).
	Pozostałe powody objęcia pomocą przez OPS występują już nie tak często jak powyższe (nie przekraczają 80 środowisk).
	Z powyższych zestawień klient pomocy społecznej na terenie gminy jawi się jako osoba bądź rodzina (w rozumieniu osób prowadzących własne gospodarstwo domowe), pozbawiona głównego źródła utrzymania z pracy zawodowej, której podjęcie uniemożliwiają: brak ofert pracy, wiek, wykształcenie, trwała niezdolność do jej wykonywania spowodowana długotrwała chorobą, a także utrata uprawnień do świadczeń z ZUS.

3.	 Działania podejmowane przez Ośrodek Pomocy Społecznej dla poprawy sytuacji życiowej mieszkańców gminy: 

1) Zadania pomocy społecznej obejmują w szczególności:
•	Tworzenie warunków organizacyjnych funkcjonowania pomocy społecznej, w tym rozbudowania niezbędnej infrastruktury społecznej.
•	Analizę i ocenę zjawisk rodzących zapotrzebowania na świadczenia pomocy społecznej.
•	Przyznanie wypłacenie przewidzianych ustawa świadczeń.
•	Pobudzenie społecznej aktywności w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych osobistych i rodzinnych.
•	Pracę socjalną, rozumiana jako działalność zawodową, skierowaną na pomoc osobą i rodziną we wzmocnieniu lub w odzyskaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie oraz na tworzenie warunków służących temu celowi. 

2) Zadania własne gminy obejmują:
•	Przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych (w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych)
•	Przyznawanie pomocy rzeczowej:
•	Przyznawanie pomocy w naturze na ekonomiczne usamodzielnienie się,
•	Przyznawanie pomocy i wypłacanie zasiłków i pożyczek na ekonomiczne usamodzielnienie się,
•	Inne zadania wynikające z rozeznanych potrzeb gminy,
•	Udzielanie schronienia, posiłku niezbędnego ubrania osobom 
tego pozbawionym,
•	Pokrywanie wydatków na świadczenia zdrowotne,
•	Świadczenie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania,
•	Udzielanie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego,
•	Pracę socjalną,
•	Opracowywanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania 
problemów społecznych.

3) Zadania zlecone gminie:
•	Przyznawanie i wypłacanie zasiłków stałych
•	Przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych.
•	Przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęsk żywiołowej lub ekologicznej,
•	Zadania mające na celu ochronę poziomu życia i rodzin,

4) Działania podejmowane przez pracowników OPS:
•	Kompletowanie dokumentów do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego i Domu Pomocy Społecznej,
•	Wnioskowanie do Sądu o wydanie postanowienia na umieszczenie w DPS,
•	Kompletowanie dokumentów do placówek opiekuńczo-wychowawczych,
•	Kierowanie osób z problemem alkoholowym do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych,
•	Pomoc w uzyskaniu sprzętu ortopedycznego dofinansowanego przez PCPR,
•	Kierowanie osób pozostających bez pracy i zwolnionych z pracy celem uzyskania należnych świadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy.
•	Pomoc w uzyskaniu świadczeń z ZUS,
•	Pomoc w ustaleniu stopnia niepełnosprawności,
•	Pomoc w znalezieniu pracy,
•	Poradnictwo, w tym prawne,
•	Pomoc w załatwieniu spraw urzędowych,
•	Ustalenie sytuacji osób zobowiązanych do alimentacji,
•	Pomoc w sporządzaniu wniosków o alimenty i ustalenie ojcostwa,
•	Sporządzanie Niebieskiej Karty (informacja o przemocy w rodzinie, szczególnie potrzebna do dalszych działań policji),
•	Wnioskowanie do Sądu o ograniczenia władzy rodzicielskiej, umieszczanie dzieci w rodzinie zastępczej,
•	Wykorzystanie lokalnej prasy do informowania mieszkańców o możliwościach i warunkach uzyskania pomocy,
•	Tworzenie warunków do powstawania organizacji pozarządowych wśród społeczności lokalnej 
•	Podejmowanie działań ukierunkowanych na wsparcie grup szczególnego ryzyka zwłaszcza w kwestiach zatrudnienia,

5) Działania podejmowane we współpracy z innymi organizacjami:

•	 Organizowanie Dnia Seniora (Stowarzyszenie “Mieszkańcom Gminy Gołuchów”, Urząd Gminy w Gołuchowie – Wydział Promocji, Szkoła Podstawowa w Gołuchowie, Koło Gospodyń Wiejskich, Sponsorzy),
•	  Organizowanie wypoczynku letniego dla dzieci i młodzieży (Szkoły, Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Urząd Gminy, Sponsorzy, Organizacje pozarządowe).
•	 Uzyskanie i rozdysponowanie bonów towarowych do realizacji w sklepach spożywczych na terenie gminy (sponsorzy),
•	 Organizowanie spotkań integracyjnych dla osób niepełnosprawnych, samotnych i osób starszych.
•	 Uzyskanie i rozdysponowanie pomocy rzeczowej (sponsorzy),
•	 Organizowanie zbiórek żywności (organizacje pozarządowe sponsorzy).

4.	Opis najważniejszych problemów społecznych.

•	Problem starzenia się społeczności gminnej.
W dniu 31.01.2005r. gminę Gołuchów zamieszkują 553 osoby (358 kobiet i 195 mężczyzn) w wieku powyżej 75 lat. Stanowi to 5,6% ogólnej liczby mieszkańców. Natomiast osób pomiędzy 65 a 74 rokiem życia jest 528 (291 kobiet i 237 mężczyzn) i jest to 5,35% ludności. Jeżeli chodzi o liczbę osób w przedziale wiekowym pomiędzy 55 a 65 rokiem życia wynosi on już 9,25%. Można to zobrazować na podstawie poniższej tabeli:
Styczeń 2005
Przedział wiekowy	Kobiety	Mężczyźni	Procent w stosunku do ogólnej liczby mieszkańców	
Powyżej 75 r. ż.	358	195	5,6	
65 a 74 r. ż.	291	237	5,35	
60 a 65 r. ż.	228	205	4,38	
55 a 65 r . ż	472	441	9,25	
Razem 55-100 r. ż.	1121	873	20,2	

Liczba osób starszych lub osób, które wejdą w wiek senioralny w okresie 
najbliższych pięciu lat.

Tabela powyższa obrazuje, jaki zakres osób obejmie proces starzenia się populacji. Warto dodać (zakładając, że tendencja powyższa utrzyma się), że w roku 2007 liczba seniorów ( powyżej 60 r. ż. – przyp. autor) będzie kształtować się pomiędzy 1500 a 1660 osób, co będzie stanowić pomiędzy 15,2 a 16,8 % ogólnej liczby mieszkańców gminy. 
Dodatkowo przeprowadzono badanie, aby zbadać czy ludzie starsi żyją samotnie czy z rodzinami. Wyniki, które otrzymano są zaskakujące:

Ogółem badanych	Mieszka sam	Mieszka tylko z małżonkiem
(gospodarstwo dwuosobowe)	Mieszka z rodziną, ale bez małżonka (wdowa/wdowiec)	
100	22	43	35	

Sytuacja rodzinna osób starszych

Powyższe wyniki świadczą o tym, że największą potrzebą seniorów jest potrzeba kontaktów społecznych. Aby życie nie było monotonne seniorzy muszą mieć możliwość kontaktów społecznych, – jeśli nie nawiązywania nowych to podtrzymania starych.
Człowiek starzejąc się zmienia swój stosunek do otaczającego świata. Jednak pomyślna adaptacja do starości pozwala człowiekowi znosić zmiany, stresujące zdarzenia czy pogorszenie stanu zdrowia. Człowiek musi zbyt wiele sił wkładać w zwykłą codzienną egzystencje. Wszyscy ludzie starsi niezależnie od tego, gdzie mieszkają i jaki wykonywali zawód mają podobne dla tego wieku problemy i potrzeby. Są to między innymi:
-	potrzeba uznania za część społeczeństwa, odgrywanie w nim określonej roli;
-	potrzeba wypełnienia powiększonego wolnego czasu w satysfakcjonujący sposób;
-	potrzeba utrzymywania normalnych stosunków towarzyskich;
-	potrzeba ochrony zdrowia, dostępu do opieki zdrowotnej;
-	potrzeba odpowiedniego, ustalonego trybu życia i utrzymywania
 stosunków z rodziną;
-	potrzeba duchowej satysfakcji. 

W czasie wolnym człowiek starszy powinien zaspokoić wszystkie potrzeby i zainteresowania. Ważne, aby były wyrazem naszej osobowości, dążeń, upodobań, aby dawały możliwość pewnej działalności twórczej. Czas wolny stanowi tę część budżetu czasu, która nie jest zajęta przez pracę zarobkową, normalną i dodatkową, a także przez zaspokojenie elementarnych potrzeb ( sen, posiłki, higiena) czy też przez stałe obowiązki domowe ( gotowanie, sprzątanie, pranie).
Treścią czasu wolnego jest swobodny wypoczynek ( wczasowanie, rekreacja), aktywność współwypoczynkowa, ( w której obowiązki i korzyści łączą się z poczuciem swobodnego ich realizowania), życie codzienne i aktywność społeczna przebiegająca w poczuciu odpowiedzialności. Właściwie stosowany wypoczynek i rozrywka przyczyniają się do poprawy nastroju psychicznego dając odprężenie, zapomnienie o troskach, budzą optymizm i zadowolenie z życia.
 	Zważywszy na wyż demograficzny lat pięćdziesiątych problem wieku senioralnego zwiększy się drastycznie około roku 2010-2015 i dotyczyć już będzie około 2200 – 2500 osób na stałe zamieszkujących gminę Gołuchów, co w przypadku utrzymania się liczby mieszkańców na poziomie 9800 osób będzie stanowić wysoki, bo ponad dwudziesto procentowy udział seniorów w życiu gminy.

•	Problemy w prawidłowym funkcjonowaniu rodziny
Rodzina jest pierwszą (pierwotną) grupą w procesie wychowania i przygotowania młodego pokolenia do pełnienia ról społecznych, wprowadzająca dzieci i młodzież w świat wartości, norm, postaw i zachowań społecznych. Dobrze funkcjonująca grupa rodzinna dużo wcześniej niż instytucje poza rodzinne stanowi źródło wiedzy i informacji o świecie i ludziach, dostarcza wsparcia i poczucia bezpieczeństwa oraz buduje potencjał / zasoby gwarantujące maksymalizowanie wzrostu i rozwoju potomstwa oraz umożliwiające skuteczne przeciwdziałanie dezorganizacji, dewiacjom i patologiom społecznym. Dokonujące się pod wpływem przeobrażeń demograficznych, społeczno-ekonomicznych i kulturowych współczesnych społeczeństw zmiany w strukturze i funkcjonowaniu rodziny konfrontują jej zdolność adaptacyjną do nowych warunków oraz efektywnego wypełniania przypisanych ról i zadań. Stąd też polityka społeczna orientowana na wzmocnienie /utrzymanie/ odbudowę sił, zasobów i potencjału grupy rodzinnej stanowi gwarancje rozwoju jej członków oraz przeciwdziałania czynnikom grożącym destabilizacją i dysfunkcjonalnością rodziny, do których należą:
-	Brak pieniędzy związany ze wzrostem bezrobocia, wzrostem cen, inflacja, sytuacją w miejscu pracy oraz zabezpieczeniem społecznym,
-	Uzależnienie i współuzależnienia,
-	Bezradność życiowa,
-	Nieumiejętność rozwiązywania problemów,
-	Procesy dysfunkcji nakładające się transgeneracyjnie,
-	Dezorganizacja rodziny w wyniku rozwodów czy dłuższych wyjazdów jednego z małżonków,
-	Obniżenie lub brak wartości moralnych
-	Osłabienie autorytetów dorosłych,
-	Osamotnienie dzieci w rodzinach i nie zaspokojenie ich potrzeb,
-	Rozluźnienie więzów wewnątrzrodzinnych,
-	Niewydolność wychowawcza.

Zaobserwować można problem marginalizacji rodzin. Wiąże się on z wyłączeniem z uczestnictwa w życiu społeczno-gospodarczym rodzin, szczególnie dotkniętych bezrobociem, chorobami i niepełnosprawnością czy patologią. Marginalizowanie rodziny, z których większość staje się mimowolnie lub świadomie klientami pomocy społecznej, można podzielić na następujące grupy:
-	Rodziny niepełne
-	Rodziny wielodzietne
-	Rodziny patologiczne
-	Rodziny członków niepełnosprawnych
-	Rodziny żyjące w ubóstwie
- Rodziny bezrobotne
- Rodziny dotknięte skutkami katastrof żywiołowych
Najczęściej obserwuje się trudności w realizacji funkcji ekonomicznej i opiekuńczej w rodzinach wielodzietnych, co wynika z niskiego poziomu dochodu na jednego członka rodziny oraz ograniczonych możliwości poprawy sytuacji materialnej przez podjęcie pracy zarobkowej przez drugiego współmałżonka, który najczęściej zajmuje się dziećmi.
Na 47 rodzin wielodzietnych (rodziny wychowujące 4 i więcej dzieci) gminy Gołuchów 36 znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, mieszkaniowej lub trudnym położeniu psychospołecznym. Wiele z nich żyje na skraju ubóstwa, progu tzw. minimum egzystencjalnego, określającego kwotę potrzebną do przeżycia, (w sytuacji tej znajduje się około 70% rodzin korzystających z pomocy OPS). Pomoc w tej trudnej sytuacji życiowej ma na celu poprawić byt rodzin wielodzietnych, ponoszących trud wychowania i utrzymania znacznej ilości dzieci naszej gminy.
	Wiele rodzin nie radzi sobie ze wszystkimi konsekwencjami dokonujących się zmian ekonomicznych i politycznych, stało się to głównym czynnikiem powstania ubóstwa i zachowań patologicznych. W wyników tych procesów wielu rodzinom nie udaje się włączyć w system zmian, a tym samym podlegają procesowi wykluczenia i marginalizacji, co w konsekwencji w znacznym stopniu warunkuje los i egzystencję życiową dzieci i młodzieży. Wielokrotnie funkcję opiekuńczą i wychowawczą rodziny przejmuje ulica, podwórko, na którym dzieci cały czas spędzają poza domem. Ulica staje się dla nich miejscem nawiązywania kontaktów z bliżej nieokreślonymi społecznościami lub rówieśnikami mającymi podobną jak oni trudną sytuacje rodzinną i życiową, potwierdzającymi ich tożsamość i umożliwiającymi zaspokojenie tych potrzeb, których spełnienia nie gwarantuje im rodzina. Wszystkie dzieci wychowywane przez ulice stanowią grupę ryzyka i są potencjalnie zagrożone sieroctwem społecznym lub patologiami. Brak kontroli, brak wzorców wyniesionych z domu rodzinnego, chęć dorównania kolegom, a często po prostu nuda nie stanowią dostatecznej podstawy do odróżniania dobra od zła. Bez wsparcia z zewnątrz dzieci te nie są świadome, że ich działania mogą mieć charakter patologiczny.

•	Bezrobocie
Na terenie gminy Gołuchów występuje wysoki, bo 16 procentowy wskaźnik bezrobocia (dane PUP Pleszew za m-c październik 2005r.).  Istnieje grupa 670 osób długotrwale bezrobotnych spośród 800 wszystkich osób pozostających bez pracy, zagrożonych tym samym marginalizacją społeczną. Rodziny tych osób poprzez uzyskiwanie świadczeń z systemu pomocy społecznej praktycznie pozostają na utrzymaniu gminy. Bezrobocie długoterminowe definiowane jest zazwyczaj jako pozostawanie bez pracy, pomimo woli jej podjęcia, w okresie dłuższym niż 12 miesięcy. Pewne kategorie bezrobotnych narażone są na ten typ bezrobocia częściej niż inne: dotyczy to zwłaszcza kobiet, mieszkańców obszarów wiejskich, osób o niskim poziomie wykształcenia i kwalifikacjach, ludzi młodych jak i starszych oraz mających kłopoty zdrowotne. Bezrobocie długoterminowe łączone jest przyczynowo z ubóstwem. Biedę definiuje się jako takie obniżenie zasobów rodziny bezrobotnego, że eliminuje ją to ze środowiska społecznego, w którym się znajduje i dodatkowo uniemożliwia poszukiwanie pracy. Po długim czasie pozostawania bez pracy, bezrobotny nie ma pieniędzy na porządne, nie wzbudzające niechęci ubranie, nie posiada funduszy na bilety komunikacyjne oraz zamieszczanie ogłoszeń. Dom staje się swoistym więzieniem. To stanowi o ich podstawowej tragedii. Ostatecznie nabierają przekonania, że są ludźmi zbędnymi. Proces ten trudno jest zatrzymać.
Najtrudniejsza jest sytuacja materialna (dochody, oszczędności stan posiadania) rolników (i ogólniej – mieszkańców wsi) – rodzin wielodzietnych, rodzin niepełnych i gospodarstw utrzymujących się z nie zarobkowych źródeł ( bezrobotni, emeryci i renciści). Rzutuje to na mniejsze możliwości zaspokajania w tych grupach społecznych większości potrzeb ( również zdrowotnych i edukacyjnych).
Główne skutki życia w ubóstwie to: ograniczenie perspektyw życiowych dzieci oraz powstanie sytuacji konfliktowych w rodzinie. Dla otoczenia głównym skutkiem ubóstwa jest zagrożenie bezpieczeństwa publicznego i konflikty między ludźmi.
W życiu rodzin ubogich występują elementy niesprzyjające integracji rodziny i budowaniu jej trwałości ( strach przed utratą pracy, poszukiwanie zarobku, stresy związane z sytuacją rodzinną, niezaradność). Odczuwany brak perspektyw życiowych i uciążliwości, występujące w środowisku lokalnym, sprzyjają migracji. Członkowie społeczności lokalnej wykazują znaczną bierność i rzadko umieją podejmować skutecznie działania w celu polepszenia sytuacji życiowej rodziny.
Pozostawanie w sferze długotrwałego ubóstwa przyczynia się do występowania niekorzystnych zjawisk społecznych. Należą do nich przede wszystkim:
-	wzrost uzależnień,
-	dysfunkcjonalność rodzin,
-	wyuczona bezradność, 
-	poczucie niesprawiedliwości społecznej,
-	obniżenie poczucia wartości
-	poczucia deprywacji,
-	niemożność zaspokojenia potrzeb życiowych,
-	dezintegracja rodziny,
-	rozwój przestępczości,
-	nierówność startu życiowego,
-	pogorszenie stanu zdrowia,
-	marginalizacja  w życiu społecznym i kulturalnym,
-	powstaniu postaw roszczeniowych wobec państwa.

IV. ZASOBY I ŚRODKI

1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Gołuchowie: 
-	zatrudnia 8 pracowników, wykonuje zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, dodatków mieszkaniowych, prowadzi poradnictwo socjalne, prawne, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. 

2.	 Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Gołuchowie:
-	prowadzi akcje profilaktyczne,  
-	 kieruje osoby na leczenie odwykowe (po uprzedniej wstępnym badaniu),
-	organizuje Kluby Młodzieżowe “Zawisza” (prowadzące działalność socjoterapeutyczną).
-	monitoruje częstość występowania problemów uzależnień na bieżąco.  

3.	 Urząd Gminy:  

-zatrudnia ponad 30 pracowników, 
-wspiera organizacje pozarządowe w realizacji ich celów statutowych w    formie zlecenia zadania publicznego, 
-	udziela wsparcia finansowego GOPS i GKRPA.

4. Rada Gminy Gołuchów:
-	sygnalizuje potrzeby mieszkańców
-	decyduje o lokalnych programach pomocy społecznej.  
-uchwala budżet gminy

5.Gminne Centrum Informacji w Gołuchowie:
-udostępnia nowoczesne technologie do poszukiwania pracy dla osób bezrobotnych, 
-informuje o wolnych miejscach pracy w środowisku lokalnym, wojewódzkim i ogólnokrajowym wykorzystując technologię,
-prowadzi doradztwo w zakresie otwierania działalności gospodarczej
-prowadzi poradnictwo zawodowe, 
-pomaga organizacjom pozarządowym w realizacji ich celów,
-promuje wolontariat jako najlepszą drogę do zatrudnienia. 

6.Organizacje pozarządowe:
a). Stowarzyszenie “Mieszkańcom Gminy Gołuchów”
-prowadzi warsztaty terapii zajęciowej, 
-organizuje pomoc świadczoną osobom i rodzinom znajdującym się w trudnych sytuacjach życiowych,
-organizuje wolontariat dla samopomocy, 
-organizuje kolonie socjoterapeutyczne dla dzieci z rodzin patologicznych. 
b). Akcja Katolicka w Gołuchowie:
-	promuje trzeźwy styl życia, 
-	promuje rodzinę jako najważniejszą komórkę społeczną, 
-	inicjuje działania na rzecz rodzin i osób najuboższych.  
c). Ludowy Klub Sportowy w Gołuchowie
- prowadzi klub sportowy w piłce nożnej, tenisie stołowym, siatkówce,
- prowadzi zajęcia z młodzieżą wypełniając jej czas wolny, 
d). Koło Związku Emerytów i Rencistów w Gołuchowie
-organizuje czas wolny dla seniorów,
-stanowi duży potencjał osobowy
-zrzesza osoby w wieku senioralnym, które chcą pozostać aktywne w środowisku lokalnym

V.	CELE OPERACYJNE I CELE SZCZEGÓŁOWE ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH W GMINIE GOŁUCHÓW.

1.	Cele operacyjne.

a)	Zmniejszenie skutków wykluczenia społecznego osób i rodzin dotkniętych długotrwałym bezrobociem (powyżej jednego roku).

b)	Wsparcie rodzin jako podstawowej komórki społecznej ze szczególnym uwzględnieniem dzieci.

c)	Wsparcie osób starszych.

d)	Wsparcie grup społecznych zagrożonych bezdomnością.

e). Promocja aktywnej polityki społecznej poprzez wsparcie grup szczególnego ryzyka.

         f) Integracja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych
 
	    g). zwalczanie zjawisk patologicznych ze szczególnym  
         uwzględnieniem alkoholizmu i narkomanii. 

 
2.	Cele szczegółowe.

a)	Wsparcie osób długotrwale bezrobotnych poprzez:
-	Ochronę bezpieczeństwa socjalnego
-	Pracę socjalną
-	Poradnictwo zawodowe
-	Poradnictwo prawne
-	Pomoc finansową i rzeczową (zasiłki, zakup opału, dożywianie dzieci w szkole)
-	Inne formy pomocy
-	Kierowanie osób bezrobotnych min. do Gminnego Centrum 
Informacji
-Aktywna współpraca z Powiatowym Urzędem Pracy w Pleszewie, 
-Utworzenie Gminnej Giełdy Pracy we współpracy z Gminnym Centrum Informacji

b) Wsparcie rodzin poprzez:
-	Wzmacnianie rozwoju rodzin, a przez to stworzenie odpowiednich warunków rozwoju dzieci.
-	Rozszerzenie sieci poradnictwa prawnego, psychologicznego, i pedagogicznego dla dzieci i młodzieży oraz rodziców.
-	Ochronę jakości życia rodzin, wspieranie rodzin ubogich i zagrożonych ubóstwem w formie pomocy finansowej i w naturze np. usprawnienie dożywiania w szkołach.
-	Organizowanie pomocy okolicznościowej: tj. Święta Wielkanocne i Bożego Narodzenia
-	Wspieranie rodzin w ich zadaniach opiekuńczych i wychowawczych
-	Organizowanie wycieczek, imprez oraz konkursów dla dzieci i młodzieży.
-	Rozszerzenie działań z dziećmi i młodzieżą z rodzin mających problemy socjalne (głównie finansowe i wychowawcze).
-	Pomoc rodzinom wielodzietnym.
-	Działania interwencyjne, mające na celu wsparcie rodzin w sytuacjach kryzysowych. 
-	Podejmowanie innych inicjatyw na rzecz rodzin.
-	Utworzenie Gminnego Magazynu Żywności i Odzieży poprzez 
zacieśnienie współpracy z Konińskim Bankiem Żywności oraz Bankiem Drugiej Ręki w Warszawie.
-	Poszukiwanie sponsorów w celu wytworzenia modelu pomocy: gmina – sponsor – organizacja pozarządowa – rodzina 

c) Wsparcie osób starszych poprzez:
-	Monitoring sytuacji socjalnej i zdrowotnej seniorów.
-	Wspieranie działań aktywizujących najstarsze pokolenie w sferze 
edukacji, kultury, rekreacji, turystyki i sportu np. organizacja   “Gminnego Dnia Seniora” dla osób powyżej 75 roku życia.
-	Wspieranie programów aktywizujących społecznie osoby starsze poprzez włączanie osób starszych w życie gminy.
-	Wsparcie organizacji pozarządowych działających na rzecz osób 
starszych.
-	Rozszerzenie sieci poradnictwa prawnego.
-	Ochrona bezpieczeństwa socjalnego najstarszych mieszkańców 
gminy
-	Pomoc w uzyskiwaniu świadczeń z zabezpieczenia społecznego
-	Kreowanie pozytywnego wizerunku seniora
-	Pomoc finansowa i w naturze

d) Wspieranie grup społecznych zagrożonych bezdomnością:

- zasiłki celowe oraz okresowe 
- pomoc rzeczowa, w naturze,
- dodatki mieszkaniowe,
- pomoc prawna i psychologiczna,
- praca socjalna,
- kierowanie do PUP,
- kierowanie od DPS-u,
- kierowanie do poradni odwykowych,
-utworzenie mieszkania socjalnego we współpracy z Zakładem Usług Komunalnych w Gołuchowie.
- zapewnienie odzieży, gorącego posiłku, schronienia
    -zapewnienie pochówku zgodnie z wyznaniem zmarłego. 

e). Promocja aktywnej polityki społecznej poprzez wsparcie grup szczególnego ryzyka poprzez:

-	szkolenia podnoszące kwalifikacje zawodowe i przygotowujące do wykonywania zawodu, 
-	tworzenie grup wsparcia i samopomocy,
-	działania służące integracji społecznej, kształcące umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach, poszukiwania pracy i poruszania się na rynku pracy, prowadzące do zwiększenia samodzielności  klientów  pomocy społecznej. 
-	szkolenia dla pracowników pomocy społecznej. 
-promocja nowych źródeł dochodu (np obsługa ruchu turystycznego). 

f). Integracja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych poprzez:
- doradztwo i poradnictwo zwiększające potencjał zawodowy osób niepełnosprawnych, 
- szkolenia dla osób pracujących z osobami niepełnosprawnymi,
- rozwój usług wspierających dostęp osób niepełnosprawnych do szkolen i nowoczesnych technologii, 
- rozwój usług dla organizacji pozarządowych działających na rzecz osób niepełnosprawnych.   
-imprezy integracyjne, 
-likwidacja barier architektonicznych, 
-promocja działań i dorobku Warsztatu Terapii Zajęciowej w Kucharach. 

g). zwalczanie zjawisk patologicznych ze szczególnym           
      uwzględnieniem alkoholizmu i narkomanii. 
-kierowanie osób uzależnionych na leczenie stacjonarne 
-pomoc rodzicom uzależnionych dzieci

3.	 Monitoring i realizacja strategii. 

Do końca m-ca maja każdego roku dokonywane będzie podsumowanie realizacji strategii za okres całego roku. Podsumowanie przedkładane będzie Radzie Gminy. Co dwa lata (począwszy od 2007 roku) dokonywana będzie aktualizacja strategii. Wszystkie uaktualnienia przedkładane będą przez Kierownika GOPS Radzie Gminy do akceptacji. 

VI. ZAKOŃCZENIE

Realizacja Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych przyczyni się do wdrożenia w gminie Gołuchów nowoczesnego modelu polityki społecznej. Strategia ukierunkowuje działania władz samorządowych, w tym Ośrodka Pomocy Społecznej na pełnienie aktywnej roli w budowaniu modelu systemu pomocy społecznej.
	Celem Strategii są działania długookresowe, polegające na inwestycji w kapitał ludzki, system edukacji, poprawę sytuacji materialnej, działania na rzecz poprawy rynku zatrudnienia, mające powiązania ze wzrostem przedsiębiorczości.
Strategia jest instrumentem mającym pobudzić do aktywności organizacje, instytucje działające na terenie gminy oraz samych mieszkańców.
Propozycje projektu zwarte w Strategii pozwalają na dotarcie do najbardziej potrzebujących grup społecznych, często marginalizowanych i wykluczanych ze społeczeństwa. Strategia proponuje wdrożenie partnerstwa lokalnego między różnorodnymi partnerami społecznymi, jako zasady rozwiązywania problemów społecznych mieszkańców gminy Gołuchów. Stwarza to szansę na ograniczenie negatywnych zjawisk społecznych jak: patologie, ubóstwo czy długotrwałe bezrobocie.
Ważnym zadaniem jest skonstruowanie mechanizmów finansowych pozwalających na łączenie środków z różnych źródeł dla realizacji zaproponowanych programów.
Niezwykle ważną sprawą jest również konieczności budowy platformy instytucji i organizacji koordynujących działania na rzecz rozwiązywania problemów społecznych. W tym procesie zapewnić należy wzmocnienie kluczowej instytucji wdrażania Strategii, jaką jest Ośrodek Pomocy Społecznej. W ramach Strategii zaproponowano również monitoring i ocenę skuteczności realizacji zadań strategicznych.
Od realizacji powyższych założeń i determinacji w procesie wdrażania Gminnej Strategii Problemów Społecznych zależeć będzie jej efektywność w rozwiązywaniu problemów społecznych mieszkańców gminy Gołuchów.